Có thể. Ở chó mèo mẫn cảm với nước bọt bọ chét, chỉ một số ít vết cắn cũng có thể gây ngứa rất nhiều. Vì vậy, mức độ ngứa không phải lúc nào cũng tỷ lệ với số bọ chét bạn nhìn thấy trên lông. Chó mèo càng gãi, cắn hoặc liếm nhiều thì da càng dễ đỏ, trầy, rụng lông và viêm thêm.
Tuy nhiên, ngứa dữ dội trong khi chỉ thấy vài con bọ chét chưa đủ để tự kết luận là viêm da dị ứng do bọ chét. Cần nhìn thêm vị trí tổn thương, dấu vết bọ chét trên lông, nguy cơ tiếp xúc và diễn biến sau khi kiểm soát bọ chét; đồng thời loại trừ những nguyên nhân gây ngứa khác nếu dấu hiệu không phù hợp.
Vì sao chỉ vài vết bọ chét cắn vẫn có thể gây ngứa nhiều?
Khi hút máu, bọ chét đưa nước bọt vào da. Ở những chó mèo nhạy cảm, các thành phần trong nước bọt này có thể kích hoạt phản ứng dị ứng mạnh hơn nhiều so với kích thước của chính vết cắn.
Sau đó, việc gãi, cắn và liếm lông liên tục lại làm da tổn thương thêm. Vì vậy, một con vật có thể rất ngứa dù bạn chỉ tìm được một vài con bọ chét hoặc thậm chí không bắt gặp con trưởng thành nào tại thời điểm kiểm tra.
Dấu hiệu ở chó và mèo có giống nhau không?
Không hoàn toàn. Cả chó và mèo đều có thể ngứa, rụng lông và trầy da, nhưng cách biểu hiện thường khác nhau.
| Ở chó | Ở mèo | |
|---|---|---|
| Vùng thường bị ảnh hưởng | Lưng phía sau, quanh gốc đuôi, hông và mặt sau hoặc mặt trong đùi. | Đầu, cổ, lưng, gốc đuôi, bụng hoặc vùng bẹn. |
| Biểu hiện dễ thấy | Gãi, cắn hoặc liếm nhiều; lông thưa hoặc rụng; da đỏ và có thể đóng vảy. | Tự liếm lông quá mức, rụng lông do liếm; nhiều nốt sần nhỏ có vảy; có thể trầy ở đầu và cổ. |
| Khi kéo dài | Da có thể dày và sẫm màu hơn, kèm nhiễm trùng thứ phát nếu tự làm tổn thương nhiều. | Các vùng rụng lông hoặc tổn thương có thể lan rộng; hình thái da khá đa dạng nên khó kết luận nguyên nhân chỉ bằng mắt. |
Những vị trí trên giúp định hướng nhưng không phải “bản đồ chẩn đoán”. Dị ứng thức ăn, dị ứng môi trường, ghẻ, nấm da và nhiễm trùng thứ phát có thể tạo ra biểu hiện tương tự.
Không thấy bọ chét có loại trừ viêm da dị ứng không?
Không. Chó mèo, đặc biệt là mèo, có thể tự chải chuốt và loại bớt bọ chét trưởng thành trước khi bạn nhìn thấy. Khi đó, lược răng dày và việc kiểm tra những hạt sẫm màu giữa lông thường hữu ích hơn việc chỉ cố tìm một con bọ chét đang chạy.
Nếu thấy các hạt đỏ nâu đến đen giống vụn tiêu, bạn có thể kiểm tra xem đó có phải phân bọ chét hay không. Phân bọ chét trên giấy trắng ẩm thường tạo vệt hoặc quầng đỏ nâu do chứa máu đã được tiêu hóa.
Việc không tìm thấy cả bọ chét lẫn phân bọ chét cũng không tự động loại trừ viêm da dị ứng do bọ chét. Nhưng khi gần như không có dấu vết cho thấy chó mèo đang tiếp xúc với bọ chét, càng cần thận trọng với những nguyên nhân gây ngứa khác.
Khi nào không nên mặc định ngứa là do dị ứng bọ chét?
Nếu chó mèo ngứa nhưng không có dấu vết bọ chét, tổn thương xuất hiện ở vị trí không điển hình hoặc da có những thay đổi nổi bật như rụng lông thành mảng, vảy nhiều, đóng mài hay mụn mủ, không nên tiếp tục quy mọi biểu hiện cho bọ chét.
Những dấu hiệu như rụng lông, vảy, mài hoặc mụn mủ cũng có thể gặp trong nấm da, ghẻ và viêm da mủ. Khi đó, chỉ nhìn vị trí ngứa hoặc số bọ chét bắt được sẽ không đủ để xác định nguyên nhân.
Cũng cần nghĩ đến nhiễm trùng thứ phát nếu da ngày càng đỏ, có mùi, nhờn, rỉ dịch hoặc xuất hiện mủ. Những vấn đề này có thể làm cơn ngứa nặng thêm ngay cả khi bọ chét ban đầu là yếu tố khởi phát.
Nghi viêm da dị ứng do bọ chét thì nên làm gì?
Mục tiêu đầu tiên là giảm tiếp xúc với bọ chét, vì phản ứng da khó ổn định nếu chó mèo tiếp tục bị cắn.
- Kiểm tra tất cả chó mèo sống cùng nhà. Một con ít ngứa vẫn có thể đang mang bọ chét và duy trì nguồn tái nhiễm.
- Dùng biện pháp kiểm soát bọ chét phù hợp với đúng loài, độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Làm theo nhãn hoặc hướng dẫn thú y; không tự lấy sản phẩm chỉ dành cho chó dùng sang mèo.
- Làm sạch những nơi thú cưng thường nằm. Giặt đồ nằm, hút bụi thảm, sofa và khe sàn giúp giảm các giai đoạn bọ chét đang phát triển ngoài cơ thể.
- Hạn chế gãi, cắn và liếm làm da tổn thương thêm. Nếu da đã trầy nhiều, đau, rỉ dịch hoặc có mủ, nên dừng việc thử thêm sản phẩm trên vùng da đó và chuyển sang kiểm tra thú y.
Tắm có thể giúp làm sạch lông và hỗ trợ quan sát da, nhưng không thay thế việc kiểm soát bọ chét trên vật nuôi và môi trường. Việc đổi liên tục nhiều loại sữa tắm hoặc thuốc bôi cũng không giải quyết được phản ứng dị ứng nếu chó mèo vẫn tiếp tục bị bọ chét cắn.
Khi nào nên đưa chó mèo đi khám?
Nên đưa thú cưng đi kiểm tra khi:
- Gãi, cắn hoặc liếm đến mức trầy, chảy máu hoặc rụng lông rộng.
- Da đỏ lan, có mủ, rỉ dịch, mùi bất thường hoặc đau khi chạm.
- Mèo có nhiều nốt sần đóng vảy hoặc tự liếm trọc lông thành vùng lớn.
- Chó có vùng gốc đuôi, lưng sau hoặc đùi viêm rõ và tiếp tục nặng lên.
- Đã kiểm soát bọ chét phù hợp nhưng cơn ngứa và tổn thương da vẫn kéo dài hoặc tái phát.
- Không tìm thấy bằng chứng bọ chét và bạn không chắc nguyên nhân gây ngứa là dị ứng, ghẻ, nấm hay nhiễm trùng da.
Khi ngứa và viêm da vẫn kéo dài dù đã kiểm soát bọ chét phù hợp, xét nghiệm da ở chó mèo có thể cần thiết để tìm ký sinh trùng, nấm, vi khuẩn, nấm men hoặc những nguyên nhân dị ứng khác.
Điểm cần nhớ: số bọ chét nhìn thấy không quyết định mức độ ngứa. Viêm da dị ứng do bọ chét có thể khiến chó mèo phản ứng mạnh sau rất ít vết cắn, nhưng biểu hiện ngoài da vẫn có thể giống nhiều bệnh khác. Hãy kiểm tra dấu vết bọ chét, kiểm soát nguồn tiếp xúc và chuyển sang thú y khi da tổn thương rõ hoặc ngứa vẫn kéo dài.
