Chó bị rụng lông quanh mắt là ghẻ Demodex hay bệnh khác?

Một buổi sáng, bạn nhận ra chú chó nhà mình xuất hiện những vòng tròn trụi lông đối xứng quanh viền mắt, trông như đang đeo một chiếc kính râm. Phản xạ đầu tiên của nhiều người nuôi khi lên mạng tra cứu là lập tức nghĩ đến: “Chắc là ghẻ Demodex rồi!”, sau đó vội vàng tìm mua các loại thuốc mỡ bôi da liễu để bôi sát viền mi.

Trong da liễu và nhãn khoa thú y, sự vội vàng này chứa đựng hai rủi ro. Thứ nhất, bạn có thể đang nhận diện sai nguyên nhân. Thứ hai, việc tự ý bôi các sản phẩm da liễu vào vùng ranh giới cực kỳ nhạy cảm quanh mắt có thể gây kích ứng nghiêm trọng.

Hãy cùng ALKIN chậm lại một nhịp, quan sát “hội chứng kính râm” có hệ thống và bóc tách những nguyên nhân thực sự khiến chó bị rụng lông quanh mắt.

1. Hội chứng “Kính râm”: Có phải lúc nào cũng là ghẻ Demodex?

Đúng là khi nhắc đến tình trạng rụng lông quanh mắt, ghẻ máu Demodex thường là nhóm nguyên nhân được nghĩ tới đầu tiên. Đây là biểu hiện của Demodex khu trú (Localized Demodicosis), khá phổ biến ở chó con dưới 1 tuổi hoặc chó tơ đang trong giai đoạn phát triển, khi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

• Dấu hiệu nhận diện: Lông rụng thành những mảng nhỏ, thường đối xứng ở quanh mắt hoặc mép.

• Đặc điểm lâm sàng: Vùng da rụng lông hơi xỉn màu, xám nhẹ nhưng rất ít ngứa hoặc hoàn toàn không ngứa. Chó không cào gãi vùng mặt điên cuồng.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào vị trí rụng lông quanh mắt chưa đủ để khẳng định Demodex; bạn cần quan sát thêm mức độ ngứa, tình trạng nền da, nước mắt và các vùng tổn thương khác trên cơ thể. Nếu chó của bạn có cào gãi, hoặc vùng da dưới mắt luôn ướt sũng, câu chuyện chẩn đoán cần được mở rộng.

2. Những nguyên nhân cần phân biệt trước khi kết luận là Demodex

2.1. Chảy nước mắt kéo dài và viêm da vùng khóe mắt

Sự rụng lông quanh mắt đôi khi không xuất phát từ bệnh da liễu, mà lại là hệ quả của một bệnh lý nhãn khoa. Nếu chó bị viêm kết mạc, tắc tuyến lệ, hoặc có cấu trúc mi mắt bất thường (như quặm mi), nước mắt sẽ chảy tràn liên tục xuống khóe mắt và gò má.

Vùng da quanh khóe mắt bị kích ứng do ẩm kéo dài tạo ra môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm men (Malassezia) phát triển. Hệ quả là vùng da này bị viêm cục bộ, chân lông suy yếu và rụng dần dọc theo rãnh nước mắt.

2.2. Viêm da cơ địa và tổn thương cơ học (Do cào gãi)

Khác với sự “yên ắng” của Demodex khu trú, nếu chó bị dị ứng môi trường (Atopy) hoặc dị ứng thức ăn, chúng sẽ cảm thấy ngứa ngáy vùng mặt vô cùng dữ dội.

Để giải tỏa cơn ngứa, chó thường dùng hai chân trước chà xát mạnh vào mắt, hoặc chúi đầu cọ xát viền mắt liên tục xuống thảm, góc nhà. Chính lực ma sát cơ học này bẻ gãy các rễ lông, khiến viền mắt trở nên thưa thớt hoặc trụi lủi, kèm theo nền da ửng đỏ và những vết xước do móng chân cào trúng.

2.3. Nấm da (Dermatophytosis): Tổn thương hình đồng xu

Nấm da cũng có thể xuất hiện ở vùng mặt và vành tai. Rụng lông do nấm thường có hình dạng những vòng tròn đỏ (Ringworm), có thể bong tróc vảy phấn trắng mịn. Khác với Demodex khu trú thường nằm im một chỗ, nấm da có xu hướng lây lan sang các vùng cơ thể khác và có thể lây trực tiếp sang người nuôi.

3. Phân biệt nhanh nguyên nhân rụng lông vùng mắt

4. Ranh giới da liễu – nhãn khoa: Vì sao vùng viền mắt cần được xử lý thận trọng?

Sai lầm phổ biến trong chăm sóc thú cưng là áp dụng tư duy “đau đâu bôi đó” đối với vùng viền mi.

Khi thấy chó rụng lông, nhiều người tự ý dùng thuốc mỡ da liễu, cồn I-ốt hoặc các tuýp thuốc bôi ngoài da để thoa sát viền mắt. Bạn cần lưu ý rằng, vùng da quanh mắt mỏng hơn da thân mình rất nhiều, và nhãn cầu ngay bên dưới lại vô cùng mỏng manh.

Một số hoạt chất sát khuẩn, tiêu sừng hoặc thuốc bôi da không dành cho mắt có thể gây kích ứng mạnh khi tiếp xúc với bề mặt nhãn cầu. Nếu thuốc vô tình rơi vào trong lúc chó quẫy đạp, nó có thể làm nặng thêm tình trạng viêm hoặc gây tổn thương bề mặt giác mạc. Bất kỳ sản phẩm nào dùng gần mắt cũng nên được bác sĩ chỉ định và ưu tiên các dòng chuyên biệt cho nhãn khoa.

5. Khi nào rụng lông quanh mắt cần đưa chó đi khám?

Bạn nên đưa thú cưng đến phòng khám thú y để được kiểm tra chuyên sâu nếu nhận thấy:

• Vùng rụng lông lan rộng nhanh chóng xuống gò má hoặc vành tai.

• Lòng trắng mắt (kết mạc) của chó đỏ ngầu, sưng nề hoặc chảy nhiều ghèn đục.

• Chó liên tục nheo mắt, sợ ánh sáng hoặc dùng chân cào mạnh vào mắt.

• Vùng da rụng lông bắt đầu sưng tấy, rỉ dịch hoặc đóng vảy mủ vàng.

Tùy biểu hiện thực tế, bác sĩ có thể cạo da để kiểm tra Demodex, soi lông/vảy da hoặc xét nghiệm nấm khi nghi nấm da, và nhuộm giác mạc nếu có dấu hiệu đau mắt, nheo mắt hoặc tổn thương bề mặt mắt. Định vị chính xác bệnh lý là bước an toàn nhất để trả lại vùng da khỏe mạnh và bảo vệ đôi mắt sáng cho thú cưng của bạn.