Chó mèo chảy nước mắt chưa chắc là bệnh, nhưng cũng không nên chỉ nhìn thấy dịch trong rồi mặc định là bình thường. Mắt có thể chảy nước nhiều hơn khi bị bụi, lông cọ vào, kích ứng hoặc đau; cũng có trường hợp nước mắt vẫn được tạo ra bình thường nhưng thoát xuống mũi không tốt nên tràn ra ngoài.
Trước khi lau, hãy nhìn ba điều: nước mắt còn trong hay đã thành dịch nhầy/đặc, chỉ chảy một bên hay cả hai bên, và mắt có đỏ, nheo, dụi hoặc đục hay không. Những dấu hiệu đi kèm này quan trọng hơn việc khóe mắt “ướt nhiều hay ít”.
| Có thể theo dõi ngắn tại nhà | Nên đi khám trong ngày | Cần kiểm tra sớm hơn |
|---|---|---|
| Nước mắt trong, loãng | Chảy liên tục hoặc tăng dần | Nheo mắt, nhắm mắt hoặc đau rõ |
| Mắt vẫn mở thoải mái | Mí sưng hoặc mắt bắt đầu đỏ | Giác mạc đục, xanh lơ hoặc trắng mờ |
| Giác mạc vẫn trong | Dịch chuyển sang nhầy, đặc hoặc đổi màu | Chấn thương, hóa chất hoặc dị vật tác động trực tiếp vào mắt |
| Không dụi mắt liên tục | Một bên chảy nhiều hơn hẳn bên còn lại | Đồng tử khác nhau hoặc có dấu hiệu nhìn kém |
Nhìn nước mắt thế nào trước khi lau?
Nước mắt trong, loãng
Nước mắt trong có thể xuất hiện khi mắt vừa bị bụi, gió, một sợi lông cọ vào hoặc một kích thích nhẹ khác. Nếu chó mèo vẫn mở mắt bình thường, không nheo đau, giác mạc trong và lượng nước mắt giảm dần, có thể giữ vùng quanh mắt sạch rồi theo dõi thêm.
Nhưng “trong” không đồng nghĩa với “chắc chắn an toàn”. Loét giác mạc, dị vật hoặc những vấn đề gây đau ở mắt cũng có thể làm nước mắt tăng lên trước khi xuất hiện nhiều ghèn.
Nước mắt trong nhưng lông dưới mắt chuyển nâu đỏ
Nếu nước mắt lúc mới chảy vẫn trong nhưng phần lông dưới khóe mắt dần ngả nâu hoặc đỏ nâu, thường bạn đang nhìn thấy vệt ố trên lông do nước mắt lưu lại kéo dài, không phải bản thân nước mắt vừa chảy ra đã là “dịch nâu”.
Vệt ố có thể chủ yếu là vấn đề thẩm mỹ, nhưng nếu vùng da bên dưới ẩm liên tục, có mùi, kích ứng, hoặc mắt đi kèm đỏ, nheo và dịch bất thường, vẫn cần tìm nguyên nhân khiến nước mắt tràn ra kéo dài. Nếu dịch chảy trực tiếp từ mắt có màu đỏ/nâu hoặc có máu, đó không còn là vệt ố thông thường và nên được kiểm tra.
Dịch bắt đầu nhầy, đặc hoặc đổi màu
Khi phần chảy ra không còn giống nước mắt loãng mà chuyển sang nhầy, trắng đục, vàng hoặc xanh, câu chuyện đã khác. Lúc này cần nhìn thêm độ đỏ, sưng, khả năng mở mắt và mức khó chịu của chó mèo thay vì chỉ lau phần dịch đi.
Nếu dịch cứ quay lại nhanh sau khi vừa lau, không nên tăng số lần vệ sinh để giữ khóe mắt luôn sạch. Tốc độ dịch xuất hiện lại cũng là một dấu hiệu cần ghi nhận.
Một bên chảy nhiều hơn hẳn bên còn lại
Một mắt chảy nước rõ rệt hơn bên kia khiến những nguyên nhân nằm tại chính mắt đó cần được chú ý hơn, chẳng hạn dị vật, lông hoặc mí cọ vào mắt, tổn thương giác mạc hay vấn đề ở đường thoát nước mắt.
Nếu chảy một bên kéo dài, đặc biệt khi mắt không đỏ và không đau rõ, bác sĩ có thể cần kiểm tra xem đường dẫn nước mắt có thông tốt hay không. Không nên tự kết luận “tắc tuyến lệ” chỉ từ việc lông dưới mắt luôn ướt.
Chó mèo chảy nước mắt là bị gì? Có phải bệnh không?
Chảy nước mắt không phải là một bệnh riêng. Đây là một dấu hiệu có thể xuất hiện khi mắt đang bị kích thích hoặc đau, hoặc khi nước mắt vẫn được tạo ra nhưng thoát xuống mũi không tốt nên tràn ra ngoài mặt.
Mắt đang bị kích thích hoặc đau
Bụi, lông cọ vào mắt, viêm kết mạc, dị vật, vết xước hoặc loét giác mạc đều có thể làm mắt chảy nước nhiều hơn. Khi có đau, chó mèo thường nheo, chớp nhiều, dụi mắt hoặc không muốn mở mắt.
Nếu nước mắt đi cùng mắt đỏ, nheo đau, giác mạc mất độ trong hoặc đồng tử khác thường, nên ưu tiên kiểm tra tình trạng mắt thay vì chỉ xử lý phần nước mắt đang tràn ra.
Nước mắt thoát xuống mũi không tốt
Nước mắt bình thường được dẫn từ khóe mắt xuống hệ thống lệ–mũi. Khi đường này hẹp, tắc hoặc có bất thường giải phẫu, phần dịch dư có thể tràn ra ngoài và làm lông dưới mắt ẩm liên tục.
Một số giống mặt ngắn hoặc có cấu trúc vùng mắt đặc biệt dễ gặp tình trạng nước mắt tràn ra ngoài hơn. Tuy vậy, cấu trúc giống chỉ là một phần của câu chuyện; trước khi quy về đường dẫn lệ, vẫn cần loại trừ những nguyên nhân làm mắt tiết nước quá nhiều vì đau hoặc kích ứng.
Chó mèo con chảy nước mắt thì sao?
Ở chó mèo con, chảy nước mắt vẫn là một dấu hiệu chứ không phải một chẩn đoán riêng. Nếu chỉ có ít nước mắt trong sau một kích thích nhẹ, mắt vẫn mở thoải mái và lượng dịch giảm dần, có thể quan sát ngắn như ở thú cưng trưởng thành.
Nhưng nếu mèo con có nhiều ghèn, mắt dính, đỏ hoặc nheo, đặc biệt khi đi cùng hắt hơi, chảy mũi hay bỏ ăn, nên đưa đi kiểm tra. Với chó con, nước mắt chảy dai dẳng, lệch rõ một bên hoặc đi cùng đỏ, nheo, đục giác mạc cũng không nên chỉ xử lý bằng cách lau mắt tại nhà.
Có thể làm gì tại nhà và khi nào cần đi khám?
Nếu mắt vẫn thoải mái và chỉ có nước mắt trong
Dùng gạc mềm, sạch để thấm phần nước mắt đang nằm trên lông và da quanh mắt. Nếu có một ít cặn khô ở khóe mắt, có thể làm ẩm gạc bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý 0,9% rồi đặt nhẹ vài giây cho mềm trước khi lau ra ngoài.
Không chà qua lại, không đưa gạc chạm vào bề mặt giác mạc và không cố lau sâu vào khóe mắt. Nếu cả hai mắt đều cần lau, dùng miếng gạc riêng cho từng bên.
Sau khi làm sạch, để mắt yên và quan sát. Không cần nhỏ nhiều loại dung dịch chỉ để xem nước mắt có ngừng nhanh hơn hay không.
Khi nào nên dừng theo dõi tại nhà?
Nên đưa chó mèo đi kiểm tra nếu nước mắt chảy liên tục hoặc tăng dần, một bên khác rõ bên còn lại, mí sưng, mắt đỏ, dịch bắt đầu đặc hoặc đổi màu, hoặc tình trạng cứ lặp lại trong nhiều ngày.
Không nên chờ nếu chó mèo nheo hoặc nhắm mắt, dụi liên tục, giác mạc đục, đau rõ, vừa bị chấn thương hoặc có hóa chất bắn vào mắt. Những dấu hiệu này cho thấy vấn đề không còn chỉ là “chảy nước mắt”.
Nếu mắt đang đỏ hoặc đau, không tự lấy thuốc nhỏ mắt của người hay lọ thuốc cũ để thử. Chỉ nhìn lượng nước mắt bên ngoài không đủ để biết giác mạc và phần bên trong mắt đang ở tình trạng nào.
Điều cần nhớ: nước mắt trong và ít, mắt vẫn mở thoải mái có thể được làm sạch nhẹ rồi theo dõi. Nhưng nước mắt chảy dai dẳng, lệch rõ một bên, đi cùng ghèn đặc, đỏ, nheo, đau hoặc giác mạc đục cần được kiểm tra nguyên nhân thay vì chỉ lau nhiều hơn.
