Chó chảy nước mắt nhiều có thể là phản ứng sinh lý bình thường nếu dịch trong suốt. Tuy nhiên, nếu nước mắt chuyển màu nâu đỏ, vàng xanh hoặc có mùi, đó là dấu hiệu của viêm kết mạc hoặc tắc lệ đạo. Việc kiểm soát độ ẩm và pH vùng mắt chính là "chìa khóa" để ngăn chặn vi khuẩn tái phát.
Trong thực hành thú y, "chảy nước mắt" là triệu chứng dễ bị chủ nuôi bỏ qua nhất. Nhiều người mặc định các giống chó như Poodle hay Pug vốn dĩ "mắt ướt", để rồi khi đôi mắt bé chuyển sang đục mờ hoặc loét sâu, việc điều trị trở nên vô cùng phức tạp và tốn kém.
1. Vì sao chó bị chảy nước mắt nhiều?
Nước mắt không tự nhiên trào ra; đó luôn là tín hiệu phản hồi của cơ thể trước một tác động ngoại cảnh hoặc nội tại.
1.1. Nguyên nhân sinh lý (Thường không nguy hiểm)
- Cấu trúc giống loài (Brachycephalic): Các dòng chó mặt ngắn như Pug, Shih Tzu hay Poodle có hốc mắt nông, khiến nước mắt dễ tràn ra ngoài thay vì chảy vào ống dẫn lệ.
- Kích ứng nhẹ: Bụi bẩn, gió hoặc sợi lông dài chọc vào nhãn cầu khiến tuyến lệ hoạt động mạnh để "rửa trôi" dị vật.
- Chế độ ăn uống: Thức ăn quá mặn hoặc dư thừa protein cũng có thể kích thích tiết dịch lệ nhiều hơn.
1.2. Nguyên nhân bệnh lý (Tiềm ẩn nguy hiểm)
- Viêm kết mạc: Niêm mạc mắt sưng đỏ do vi khuẩn, virus hoặc dị ứng thời tiết.
- Tắc ống lệ: Ống dẫn nước mắt xuống mũi bị bít tắc, khiến dịch tràn liên tục, tạo thành các vệt lệ chó mèo sậm màu.
- Viêm/Loét giác mạc: Một tình trạng khẩn cấp. Chỉ cần một vết xước nhỏ không được xử lý, vi khuẩn xâm nhập sẽ gây hoại tử nhãn cầu rất nhanh.
2. Dấu hiệu nhận biết chó chảy nước mắt nguy hiểm
Đừng chỉ nhìn vào lượng nước mắt, hãy nhìn vào tính chất của dịch tiết:
- Chảy nước mắt 1 bên: Khả năng cao có dị vật hoặc tổn thương vật lý tại chính mắt đó.
- Nước mắt màu nâu đỏ: Do Porphyrin (hợp chất chứa sắt) bị oxy hóa. Nếu đi kèm mùi hôi, đây là dấu hiệu của nhiễm nấm men hoặc vi khuẩn tại vùng da ẩm ướt khóe mắt.
- Dịch dính đặc như mủ: Nước mắt chuyển màu vàng xanh, gây bết dính mí mắt vào buổi sáng là báo động đỏ của nhiễm khuẩn nặng.
- Phản ứng đau đớn: Chó nheo mắt, sợ ánh sáng hoặc liên tục dùng chân gãi mắt cảnh báo tổn thương giác mạc sâu.
3. Khi nào chỉ cần vệ sinh và khi nào phải đưa chó đi thú y?
Việc phân loại đúng tình trạng sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và bảo vệ bé an toàn:
|
Tiêu chí |
Có thể xử lý tại nhà |
Cần đi thú y ngay |
|---|---|---|
|
Màu sắc nước mắt |
Trong suốt hoặc hơi nâu nhẹ |
Vàng xanh, đục mủ, có máu |
|
Tình trạng nhãn cầu |
Trắng sáng, hồng nhạt |
Đỏ rực, đục mờ, có màng kéo |
|
Hành vi của chó |
Vẫn chơi đùa, ăn uống tốt |
Nheo mắt, bỏ ăn, gãi mắt liên tục |
|
Mùi dịch tiết |
Không có mùi đặc biệt |
Mùi hôi, tanh nồng khó chịu |
4. Tại sao chó chảy nước mắt thường xuyên tái phát?
Vùng khóe mắt ẩm ướt là một "nhà kính" lý tưởng cho vi sinh vật. Nước mắt chứa nhiều protein và lipid – nguồn dinh dưỡng tuyệt vời cho vi khuẩn cơ hội.
Nếu bạn chỉ lau bằng nước muối sinh lý, bạn chỉ làm sạch bề mặt nhưng không tiêu diệt được ổ vi khuẩn bám sâu trong nếp gấp da, đồng thời nước muối dễ làm khô giác mạc khiến mắt tự tiết dịch nhiều hơn để bù đắp. Đây chính là "vòng lặp viêm nhiễm" mà nhiều chủ nuôi mắc phải. Để kiểm soát lâu dài, bạn cần một giải pháp vừa làm sạch vừa cân bằng được hệ vi sinh vùng mắt.
5. Quy trình xử lý tại nhà chuẩn y khoa
- Làm mềm dịch khô: Thấm dung dịch chuyên dụng vào gạc mềm, áp nhẹ lên khóe mắt 30 giây để ghèn rã tự nhiên. Tuyệt đối không dùng móng tay cậy ghèn khô vì dễ gây trầy xước da.
- Lau đúng chiều: Lau nhẹ nhàng từ khóe mắt trong ra phía ngoài. Dùng miếng gạc mới cho mỗi mắt để tránh lây nhiễm chéo.
- Dùng dung dịch phù hợp pH: Thay vì nước muối (dễ gây khô), các dung dịch như Alkin Eye Care được ưu tiên nhờ độ pH tương thích hoàn hảo với nước mắt tự nhiên. Công thức này giúp hòa tan các mảng bám protein (nguyên nhân gây vệt lệ nâu) và ức chế vi khuẩn tái phát mà không gây cay xót.
- Lau khô tuyệt đối: Đây là bước quan trọng nhất nhưng hay bị bỏ qua. Dùng gạc khô thấm sạch mọi độ ẩm còn sót lại để triệt tiêu môi trường sống của vi khuẩn.
6. Sai lầm thường gặp cần tránh
- Tự ý nhỏ thuốc kháng sinh người: Một số thuốc chứa Corticoid có thể làm thủng giác mạc nếu mắt chó đang có vết loét ẩn.
- Dùng khăn ẩm dùng chung: Khăn ẩm là ổ vi khuẩn. Việc dùng đi dùng lại cho nhiều bé hoặc nhiều ngày chỉ khiến mắt nhiễm trùng nặng hơn.
- Dùng bông tăm: Đầu bông tăm cứng dễ gây chấn thương nhãn cầu nếu chó đột ngột cử động.
7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Hỏi: Vệt ố vàng quanh mắt chó có hết hoàn toàn không?
Có thể mờ dần nếu bạn vệ sinh hàng ngày bằng dung dịch phân giải protein và giữ vùng lông khóe mắt luôn khô ráo.
Hỏi: Mèo có bị chảy nước mắt nhiều như chó không?
Có, đặc biệt là các giống mèo mặt phẳng như Ba Tư hay Exotic. Quy trình xử lý hoàn toàn tương tự như ở chó.
Lời khuyên từ chuyên gia: Sai lầm lớn nhất không phải là không vệ sinh mắt, mà là xử lý quá muộn hoặc dùng sai dung dịch trong thời gian dài. Hiểu đúng cấu trúc mắt và duy trì sự cân bằng vi sinh bằng dung dịch chuyên dụng dịu nhẹ là cách phòng ngừa hiệu quả và ít tốn kém nhất.
Nếu thú cưng của bạn thuộc nhóm chó mặt ngắn hoặc có cơ địa dễ chảy nước mắt, việc chuẩn bị sẵn một dung dịch chuẩn trong routine chăm sóc hàng ngày là điều thực sự cần thiết.