Rận chó là những côn trùng ký sinh sống trên da và lông chó, nhưng chúng không phải là chấy của người. Khi chó có rận, dấu hiệu thường gặp là gãi, cắn hoặc cọ người nhiều hơn, bộ lông khô xơ, rối và có thể thấy rận hoặc những trứng nhỏ bám chặt vào thân sợi lông.
Điểm dễ nhầm là trong cách gọi hằng ngày, nhiều người gom ve, bọ chét và rận thành “ve rận”. Thực tế chúng không giống nhau. Rận bò trên lông và trứng bám vào sợi lông; ve thường bám chặt vào da để hút máu. Nếu con ký sinh bật nhảy nhanh khỏi lông, đó lại không phải kiểu di chuyển điển hình của rận chó.
| Bạn nhìn thấy gì? | Nghiêng về rận chó | Nghiêng về ve chó |
|---|---|---|
| Cách bám | Bò và bám trên lông; có thể thấy nhiều con nhỏ giữa lớp lông | Bám trực tiếp vào da bằng phần miệng |
| Trứng / dấu vết | Trứng nhạt màu bám khá chắc vào thân sợi lông | Không có kiểu trứng bám dọc thân lông như rận |
| Hình dạng khi hút máu | Rận nhỏ, dẹt; một số loài hút máu nhưng không phồng tròn như ve | Thân ve có thể căng và tròn hơn sau khi hút máu |
| Nơi thường phát hiện | Rẽ lông để tìm trên da/lông; một số rận nhai thường gặp ở đầu, cổ, đuôi | Ve có thể bám ở nhiều vị trí; thường dễ kiểm tra quanh đầu, tai, cổ và các vùng da mỏng |
Rận chó thường gây những dấu hiệu gì?
Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là chó gãi, cắn hoặc cọ xát những vùng đang có rận. Khi tình trạng kéo dài, lông có thể trở nên khô, xơ, rối hoặc bết thành từng mảng do chó liên tục cắn gãi.
Rận chó có cả nhóm nhai và nhóm hút máu. Vì vậy, mức độ khó chịu không hoàn toàn giống nhau ở mọi con chó. Khi số lượng rận nhiều, chó có thể:
- Gãi, cắn hoặc cọ người lặp đi lặp lại.
- Lông khô xơ, rối hoặc mất vẻ bóng bình thường.
- Rụng lông tại những vùng chó tự cắn gãi nhiều.
- Da có vết trầy, đóng mài hoặc viêm do tự làm tổn thương.
- Ở tình trạng nhiễm rận hút máu rất nặng, đặc biệt trên chó con hoặc chó thể trạng kém, có thể xuất hiện thiếu máu.
Ngứa và rụng lông không tự động có nghĩa là rận. Dị ứng, ghẻ, nấm da, bọ chét và nhiều vấn đề da khác cũng có thể khiến chó gãi hoặc rụng lông.
Rận chó và trứng rận trông như thế nào?
Rận chó là côn trùng nhỏ, không có cánh và di chuyển bằng cách bò. Muốn tìm rận, thường phải rẽ lông sát xuống da và quan sát kỹ thay vì chỉ nhìn bề mặt bộ lông.
Thứ dễ thấy hơn đôi khi là trứng rận, còn gọi là nit. Trứng thường nhạt màu và được gắn vào thân sợi lông gần da. Chúng có thể bị nhầm với gàu, nhưng khác ở chỗ gàu thường dễ bong hơn còn trứng rận bám khá chắc vào lông.
Nếu chỉ thấy một vật nhỏ đang bám cứng vào da và thân dần căng lên sau khi hút máu, hình ảnh đó phù hợp với ve hơn. Khi vẫn chưa chắc mình đang nhìn thấy loại nào, việc phân biệt ve, bọ chét và rận trước khi chọn cách xử lý sẽ giúp tránh dùng sai sản phẩm.
Rận chó có ký sinh hoặc sống trên người không?
Rận chó không phải là rận của người và không thường thiết lập quần thể trên cơ thể người. Các loài rận ở chó có tính đặc hiệu vật chủ cao, trong khi chấy/rận sống trên người là những loài khác thích nghi với con người.
Vì vậy, các câu hỏi như “rận chó có lây sang người không?”, “rận chó có sống trên người không?” hay “rận chó có ký sinh trên người không?” không nên được hiểu giống như chấy đầu truyền từ người này sang người khác. Người không phải vật chủ phù hợp để rận chó duy trì vòng đời.
Nếu trong nhà có chó đang bị “rận” nhưng người lại xuất hiện nhiều nốt đỏ ngứa, đừng chỉ nhìn vết trên da rồi kết luận nguyên nhân là rận chó. Cần kiểm tra lại chính xác loại ký sinh trùng trên chó và cân nhắc những nguyên nhân côn trùng hoặc da khác. Nếu vùng da trên người sưng nhiều, đau, có mủ, lan rộng hoặc kèm triệu chứng toàn thân, nên hỏi nhân viên y tế.
Rận chó khác ve chó ở điểm nào?
Ve và rận đều có thể được phát hiện khi rẽ lông chó, nhưng chúng thuộc hai nhóm rất khác nhau. Rận là côn trùng sống chủ yếu trên vật chủ; ve là động vật chân đốt họ hàng gần với nhện và thường được chó mang về sau khi tiếp xúc với môi trường có ve.
Ve không cần phải “sinh ra trên chó”. Chó có thể gặp ve khi đi qua cỏ, bụi cây hoặc khu vực có ve rồi con ve bò lên lông và bám vào da. Một số loài ve có thể tồn tại đáng kể ở môi trường ngoài vật chủ, vì vậy cách kiểm soát ve không nên được áp dụng máy móc cho rận chó.
Ngược lại, rận sống phần lớn vòng đời trên chó và lây chủ yếu qua tiếp xúc gần hoặc những vật dụng tiếp xúc trực tiếp với bộ lông. Đây là lý do việc xác định đúng “rận hay ve” quan trọng hơn việc dùng chung một cách xử lý cho mọi thứ được gọi là “ve rận”.
Nếu xác nhận chó có rận thì nên làm gì?
Đầu tiên, kiểm tra những con chó sống cùng nhà và tạm thời không dùng chung lược, bàn chải, vòng cổ hoặc đồ chăm lông. Rận có thể lan khi những vật chủ phù hợp tiếp xúc gần hoặc dùng chung những vật dụng chạm trực tiếp vào lông.
- Giặt và làm sạch ổ nằm, khăn, vòng cổ và dụng cụ grooming thường xuyên trong thời gian đang kiểm soát rận.
- Dùng biện pháp kiểm soát ngoại ký sinh được ghi rõ phù hợp với chó, đúng độ tuổi và tình trạng hiện tại; làm theo nhãn hoặc hướng dẫn thú y.
- Không dựa vào một lần tắm để kết luận đã hết rận. Trứng bám trên lông có thể không bị loại bỏ chỉ bằng việc gội thông thường.
- Kiểm tra lại bộ lông theo hướng dẫn của sản phẩm hoặc bác sĩ để chắc rằng không còn rận mới tiếp tục xuất hiện.
Nếu chó đang có vùng da trầy, rỉ dịch, có mủ hoặc đau rõ, không nên tiếp tục chồng nhiều hóa chất lên da chỉ để “diệt cho sạch”. Khi đó, tình trạng da cần được đánh giá cùng với vấn đề ký sinh trùng.
Khi nào chó có rận cần được đưa đi thú y?
Nên đưa chó đi kiểm tra khi:
- Chó con, chó già hoặc chó thể trạng yếu có rất nhiều rận.
- Chó gãi hoặc cắn đến trầy da, chảy máu, có mủ hoặc mùi bất thường.
- Nướu nhợt, chó yếu, lờ đờ hoặc kém ăn, đặc biệt khi đang có nhiều rận hút máu.
- Bạn không chắc thứ đang thấy là rận, ve, bọ chét hay một vấn đề da khác.
- Đã dùng biện pháp kiểm soát đúng cho chó nhưng vẫn tiếp tục thấy rận mới hoặc tình trạng da không cải thiện.
Điều cần nhớ: rận chó thường được nhận ra qua việc chó ngứa, bộ lông xơ rối và rận hoặc trứng bám trên lông. Chúng không phải rận của người. Trước khi xử lý, hãy phân biệt rận với ve và các ngoại ký sinh khác để không dùng chung một cách chăm sóc cho những vấn đề có vòng đời hoàn toàn khác nhau.
