Vết thương hở ở chó mèo không phải trường hợp nào cũng chăm theo cùng một cách. Một vết xước rất nông, máu đã cầm, mép da không há và không có dị vật có thể được làm sạch rồi theo dõi tại nhà. Nhưng vết cắn, lỗ thủng, vết rách há miệng, lộ mô bên dưới, chảy máu nhiều hoặc có vật cắm sâu cần được đưa đi thú y thay vì tiếp tục tự xử lý.
Sau bước sơ cứu ban đầu, cách chăm những ngày tiếp theo cũng phụ thuộc vào cách vết thương được xử lý. Vết xước nhẹ có thể chỉ cần giữ sạch và ngăn liếm, trong khi vết đã khâu, có dẫn lưu hoặc đang được băng cần làm theo hướng dẫn riêng của bác sĩ.
Vết thương nào có thể chăm tại nhà, vết nào cần đi thú y?
Các dấu hiệu trong cột “có thể sơ cứu và theo dõi” phải được xét cùng nhau. Chỉ vì chó mèo vẫn tỉnh táo hoặc máu đã cầm không có nghĩa mọi vết thương đều có thể tự chăm ở nhà.
| Có thể sơ cứu và theo dõi tại nhà | Nên khám trong ngày | Cần đi cấp cứu ngay |
|---|---|---|
| Trầy xước nông, mép da không há | Vết rách hở hoặc mép da tách rõ | Máu chảy nhiều, thấm liên tục dù đang ép trực tiếp |
| Chỉ rỉ ít máu và đã cầm | Vết cắn hoặc lỗ thủng dù nhìn ngoài rất nhỏ | Vết thương lớn, lộ cơ hoặc nghi xuyên vào ngực/bụng |
| Không có dị vật cắm trong vết thương | Vết thương bẩn nhiều hoặc có dị vật khó lấy | Tai nạn xe, ngã mạnh hoặc bị con vật lớn cắn, kéo giật |
| Chó mèo vẫn đi lại bình thường và không đau tăng | Đau, sưng hoặc rỉ dịch tăng dần | Lờ đờ, yếu, không đứng được hoặc có dấu hiệu choáng |
Nếu có vật đang cắm sâu trong vết thương, không kéo ra. Hạn chế để vật bị lay trong lúc đưa chó mèo đi thú y và không đè trực tiếp lên vật đó.
Vết cắn cũng cần được xem cẩn thận dù chỉ để lại một lỗ nhỏ. Răng có thể xuyên sâu dưới da và làm dập mô ở bên trong. Với vết thương ở mèo, một dấu châm nhỏ sau khi đánh nhau vẫn có thể cần kiểm tra sớm thay vì chờ tự liền.
Sơ cứu vết thương hở cho chó mèo thế nào?
1. Cầm máu nếu vết thương đang chảy
Dùng gạc sạch hoặc khăn sạch áp trực tiếp lên chỗ đang chảy máu và giữ lực ép liên tục. Đừng liên tục nhấc gạc lên để xem đã cầm chưa vì thao tác này có thể làm cục máu đông đang hình thành bị bong ra.
Nếu có vật đang cắm trong vết thương, không rút ra và không đè trực tiếp lên vật đó. Hạn chế để vật bị lay trong lúc đưa bé đi thú y.
Nếu lớp gạc đầu tiên thấm máu, đặt thêm lớp khác lên trên. Khi máu vẫn chảy nhiều hoặc nhanh chóng thấm qua nhiều lớp dù đã ép trực tiếp, ưu tiên đưa đi cấp cứu.
2. Rửa nhẹ vết xước nông sau khi máu đã cầm
Với vết xước hoặc rách da nông, sau khi máu đã cầm có thể rửa nhẹ phần bẩn nhìn thấy bằng nhiều nước sạch hoặc nước muối sinh lý 0,9%. Mục tiêu là cuốn đất cát, lông và chất bẩn ra ngoài, không phải chà mạnh vào mô đang hở.
Không dùng cồn, oxy già, xà phòng, dầu tràm trà, nước lá hoặc dung dịch sát khuẩn đậm đặc để tự rửa vết thương. Những chất này có thể gây kích ứng hoặc làm tổn thương mô đang lành.
Nếu có dị vật nằm sâu, móc câu, mảnh kính hoặc vật sắc đang mắc lại, dừng việc rửa hoặc gắp và đưa đi thú y.
3. Ngăn liếm và bảo vệ vết thương trong lúc di chuyển
Chó mèo liếm hoặc cắn liên tục có thể làm vùng da đang lành bị tổn thương lại. Vòng chống liếm thường hữu ích hơn việc liên tục lau hoặc bôi thêm nhiều thứ lên bề mặt.
Nếu cần che tạm vết thương để đưa đi khám, ưu tiên một lớp gạc không dính nếu có rồi giữ nhẹ bên ngoài. Không tự quấn băng nhiều lớp hoặc siết chặt nếu chưa được hướng dẫn, vì băng quá chặt có thể cản tuần hoàn.
Không tự chọn thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hoặc thuốc bôi cho vết thương. Loại thuốc và cách dùng nên do bác sĩ quyết định sau khi đã đánh giá độ sâu, mức nhiễm bẩn và cách vết thương cần được đóng, để hở hay dẫn lưu.
Sau sơ cứu hoặc sau khi khám về, chăm sóc ra sao?
Vết xước nhẹ, vết đã khâu và vết được để hở dẫn lưu không chăm giống nhau. Nếu bác sĩ đã xử lý vết thương, hướng dẫn tại phòng khám luôn được ưu tiên hơn một quy trình chung trên mạng.
Nếu chỉ là vết xước nông đang theo dõi tại nhà
Giữ vùng tổn thương sạch, hạn chế chó mèo liếm hoặc cào lại và kiểm tra mỗi ngày. Vết xước nhẹ nên dần bớt đau, bớt đỏ và không xuất hiện thêm dịch hoặc mùi bất thường.
Nếu sau vài ngày vết xước vẫn không có dấu hiệu lành, hoặc đau, sưng, đỏ, nóng hay xuất hiện dịch bất thường sớm hơn, đưa bé đi thú y để kiểm tra.
Nếu vết thương đã được khâu
Không tự rửa, ngâm hoặc làm ướt đường khâu trừ khi bác sĩ đã dặn như vậy. Ngăn chó mèo liếm, cắn hoặc gãi vào chỗ khâu.
Hạn chế chạy nhảy, leo trèo hoặc chơi mạnh để tránh kéo căng chỗ khâu; thời gian hạn chế vận động làm theo lời dặn của bác sĩ.
Nếu vết thương được để hở hoặc có dẫn lưu
Một số vết cắn hoặc vết nhiễm bẩn được bác sĩ chủ động để hở hoặc đặt dẫn lưu để dịch thoát ra. Trong trường hợp này, đừng cố làm cho miệng vết thương đóng lại sớm và cũng không tự băng kín.
Chỉ làm sạch hoặc chăm dẫn lưu theo đúng cách đã được hướng dẫn. Không tự bóp, nặn hoặc kéo dẫn lưu.
Nếu vết thương đang được băng
Giữ băng sạch và khô, ngăn chó mèo cắn hoặc kéo băng. Nếu băng bị ướt, bẩn, có mùi, trượt khỏi vị trí hoặc phần chân phía dưới sưng lên, cần liên hệ lại bác sĩ để kiểm tra và thay băng đúng cách.
Không tự quấn lại nhiều lớp nếu chưa từng được hướng dẫn. Cách băng và lịch thay băng phụ thuộc vào vị trí và loại vết thương.
Nếu bác sĩ đã kê thuốc
Dùng thuốc đúng loại, đúng liều và đúng thời gian đã được hướng dẫn. Không lấy thuốc còn dư từ lần điều trị trước thay thế cho đơn hiện tại và không tự dừng hoặc đổi thuốc chỉ vì bề mặt nhìn đã khô hơn.
Trong quá trình chăm sóc, liên hệ lại bác sĩ nếu vết thương đau hoặc sưng tăng, đỏ lan, có dịch đục hay mùi bất thường, mép vết thương hoặc đường khâu tách, băng bị ướt hoặc trượt, dẫn lưu bị tuột, hoặc chó mèo lờ đờ và bỏ ăn. Những dấu hiệu này cho thấy vết thương cần được kiểm tra lại thay vì chỉ tăng số lần rửa hoặc tự thêm thuốc ở nhà.
