Có. Nếu chó hoặc mèo thực sự mắc dermatophytosis (ringworm, hay nấm da do nấm sợi), bệnh có thể lây sang người khi bạn chạm vào da, lông nhiễm nấm hoặc tiếp xúc với đồ dùng và bề mặt đã dính lông, vảy da mang nấm. Nhưng không phải cứ thấy thú cưng rụng lông, đỏ da hay được gọi chung là “bị nấm” thì chắc chắn có nguy cơ lây sang người.
Trong lúc chưa xác định rõ nguyên nhân, bạn nên hạn chế để vùng da nghi nhiễm tiếp xúc trực tiếp với da người, rửa tay sau khi chăm thú cưng, tách riêng ổ nằm và dụng cụ chải lông để dễ vệ sinh. Nếu người trong nhà xuất hiện một mảng da đỏ, ngứa hoặc có dạng vòng sau khi tiếp xúc với thú cưng đang nghi nấm, hãy đi kiểm tra y tế thay vì dùng thuốc của chó mèo cho người.
Chó bị nấm có lây sang người không?
Có thể lây, nếu tình trạng trên chó là dermatophytosis. Ở chó, rụng lông thành mảng kèm vảy, đóng mài hoặc những sợi lông gãy có thể xuất hiện khi bị nấm da do nấm sợi. Mèo cũng có thể có vùng lông thưa, lông gãy, vảy hoặc mài tương tự.
Tuy nhiên, những dấu hiệu này không đủ để tự kết luận là nấm vì ghẻ, dị ứng và một số dạng viêm da khác có thể trông khá giống. Nguy cơ lây phụ thuộc vào nguyên nhân thật sự, không phụ thuộc vào việc mảng da nhìn có “giống nấm” hay không.
Nếu chưa được xác nhận, đừng vội coi mọi vùng rụng lông là nguồn lây và cũng đừng tự dùng thuốc chống nấm chỉ dựa trên hình ảnh.
Nấm da lây từ chó mèo sang người bằng cách nào?
Có hai đường thường gặp:
- Tiếp xúc trực tiếp: da người chạm vào vùng da hoặc lông đang mang nấm.
- Tiếp xúc gián tiếp: chạm vào ổ nằm, khăn, chăn, lược chải hoặc bề mặt đã nhiễm vật liệu từ lông và da.
Bào tử nấm có thể theo lông rụng và vảy da bám lại trên ổ nằm, thảm hoặc dụng cụ chải. Vì vậy, chỉ tránh chạm vào đúng mảng da đang rụng lông là chưa đủ. Ngược lại, việc từng tiếp xúc với thú cưng bị nấm cũng không có nghĩa chắc chắn bạn sẽ mắc bệnh.
Bạn không cần phun hóa chất khắp nhà hay vứt bỏ toàn bộ đồ dùng của thú cưng. Mục tiêu là giảm lượng lông, vảy da và vật liệu nhiễm nấm ở những nơi thú cưng thường nằm hoặc được chải lông.
Không phải mọi mảng đỏ hay rụng lông đều là nấm lây người
Dermatophytosis chỉ là một trong nhiều nguyên nhân có thể làm chó mèo rụng lông, bong vảy hoặc đỏ da. Ghẻ, dị ứng, viêm da do vi khuẩn và nhiều vấn đề khác cũng có thể tạo hình ảnh khá giống nhau.
Vì vậy, không nên nhìn một mảng da tròn rồi tự kết luận đó là ringworm. Bác sĩ thú y có thể cần kiểm tra lông và vảy da, nuôi cấy nấm hoặc làm thêm xét nghiệm tùy trường hợp. Một bức ảnh hoặc một dấu hiệu đơn lẻ không đủ để xác nhận nguyên nhân.
Điều này cũng giúp tránh một sai lầm khá thường gặp: vừa thấy chó mèo rụng lông đã lo lây cho cả nhà và bắt đầu dùng thuốc chống nấm, trong khi nguyên nhân thực tế có thể khác.
Nếu người trong nhà xuất hiện mảng đỏ ngứa thì nên làm gì?
Ringworm ở người có thể tạo mảng da ngứa, hình vòng hoặc có bờ bong vảy, nhưng hình dạng da không đủ để tự chẩn đoán. Nếu có tổn thương mới xuất hiện sau khi tiếp xúc với chó mèo đang nghi hoặc đã xác nhận dermatophytosis, hãy nói rõ tiền sử tiếp xúc với thú cưng khi đi khám.
Không dùng thuốc bôi, thuốc xịt hay dung dịch dành cho thú cưng lên da người. Nếu tổn thương lan rộng, xuất hiện ở da đầu hoặc móng, kéo dài, hoặc người bị ảnh hưởng có hệ miễn dịch suy yếu, nên được kiểm tra sớm.
Trong thời gian chờ kiểm tra, tránh dùng chung khăn, quần áo hoặc chăn gối và giữ vùng da sạch, khô.
Cách giảm nguy cơ lây nấm từ chó mèo trong nhà
Bạn có thể tập trung vào những việc thực tế sau:
- Đưa chó mèo đi kiểm tra để xác nhận có thực sự là dermatophytosis hay không.
- Nếu phải chạm vào vùng da nghi nhiễm, có thể dùng găng tay và rửa tay bằng xà phòng sau đó.
- Tách ổ nằm, khăn và dụng cụ chải lông của thú cưng để dễ giặt và vệ sinh.
- Hút bụi những nơi thú cưng thường nằm nhằm loại bớt lông và vảy da.
- Làm sạch bề mặt và giặt đồ dùng phù hợp với vật liệu; không trộn các hóa chất tẩy rửa với nhau.
- Nếu nhà có nhiều thú cưng, nên kiểm tra những con sống cùng khi một bé đã được xác nhận mắc ringworm.
- Nếu trong nhà có người suy giảm miễn dịch, nên hạn chế để người đó trực tiếp chăm thú cưng đang nhiễm nấm cho đến khi tình trạng được kiểm soát.
Vệ sinh môi trường giúp giảm vật liệu mang nấm nhưng không thay thế việc xử lý nguyên nhân trên thú cưng. Khi đã xác nhận dermatophytosis, điều trị nấm da cần xử lý tình trạng trên thú cưng song song với việc giảm vật liệu nhiễm nấm trong môi trường.
Khi nào nên đưa chó mèo đi kiểm tra sớm?
Nên đưa thú cưng đi khám khi:
- Vùng rụng lông hoặc bong vảy lan thêm.
- Da đỏ nhiều, trầy, rỉ dịch, có mủ hoặc đau khi chạm.
- Chó mèo gãi, liếm hoặc cắn vùng da liên tục.
- Trong nhà có nhiều thú cưng cùng xuất hiện vấn đề da.
- Người sống cùng bắt đầu có tổn thương da nghi ringworm.
- Đã chăm sóc tại nhà nhưng bạn vẫn không biết đó là nấm, ghẻ hay một vấn đề da khác.
Điều cần nhớ là nấm da do dermatophyte ở chó mèo có thể lây sang người, nhưng nguy cơ chỉ có thể đánh giá đúng khi xác định được nguyên nhân trên thú cưng. Thay vì hoảng vì một mảng rụng lông, hãy giảm tiếp xúc trực tiếp, giữ môi trường sạch, kiểm tra thú cưng và để người có tổn thương da được đánh giá riêng nếu cần.
