Chó mèo rụng lông quanh tai, vành tai đóng vảy: Cách phân biệt nấm, ghẻ và viêm da

Bạn đang vuốt ve thú cưng và đột nhiên nhận thấy vùng lông quanh tai rụng thưa thớt, viền mép tai trở nên thô ráp, sần sùi hoặc đóng vảy. Phản xạ đầu tiên của nhiều người nuôi khi thấy thú cưng có vấn đề ở tai là nghĩ ngay đến “ghẻ tai” hoặc “rận tai” và tìm mua thuốc nhỏ tai.

Tuy nhiên, đây là một nhầm lẫn vị trí khá phổ biến: tổn thương ở viền vành tai ngoài không nhất thiết đến từ bệnh lý sâu bên trong ống tai. Hãy cùng ALKIN chậm lại một nhịp, quan sát kỹ lớp vảy và phân biệt rõ 3 nhóm nguyên nhân phổ biến nhất gây rụng lông quanh tai ở chó mèo.

1. Trước tiên, hãy phân biệt tổn thương nằm ở ống tai hay mép vành tai?

Để có hướng xử lý đúng, chúng ta cần phân định rõ “bản đồ địa hình” của tai thú cưng.

• Ống tai (Ear Canal): Là phần sâu bên trong, nơi tích tụ ráy tai và chất tiết. Nếu thú cưng lắc đầu liên tục và gãi nhiều ở vùng gốc tai, nguyên nhân thường nằm sâu bên trong (như viêm tai ngoài, ghẻ tai Otodectes).

• Vành tai (Pinna) & Mép tai (Pinnal margin): Là phần loa tai mỏng bên ngoài. Sự rụng lông và đóng vảy ở khu vực này, đặc biệt là viền mép tai, thường là biểu hiện của các vấn đề da liễu bề mặt hoặc rối loạn tại chỗ.

Việc xác định đúng vị trí tổn thương sẽ giúp bạn tránh được tình trạng dùng sai thuốc, đặc biệt là khi áp dụng các sản phẩm nhỏ tai cho vết thương ngoài da.

2. Ghẻ Sarcoptes/Notoedres: Khi vảy dày đi kèm ngứa dữ dội

Ghẻ cái Sarcoptes (thường gặp ở chó) hoặc Notoedres (ở mèo) thường có biểu hiện rõ ở những vùng da mỏng, ít lông như viền mép tai, khuỷu chân hoặc vùng bụng trong giai đoạn đầu.

• Dấu hiệu nhận diện: Lớp vảy đóng dày, xám xịt hoặc hơi vàng, thường bắt đầu từ viền đỉnh tai rồi lan xuống. Nền da dưới vảy có thể đỏ sưng.

• Đặc điểm lâm sàng: Điểm đặc trưng nhất là cơn ngứa dữ dội. Thú cưng gãi tai liên tục, chà xát đầu xuống sàn. Khi bạn xoa nhẹ lên mép tai của chúng, chân sau thường tự động đạp phản xạ như đang gãi (phản xạ Pinnal-pedal). Dấu hiệu này chỉ mang tính gợi ý, không thay thế xét nghiệm cạo da hoặc thăm khám thú y.

3. Nấm da Ringworm: Khi vảy khô mịn và rụng lông thành mảng

Nấm da có thể xuất hiện ở viền tai và mặt ngoài vành tai của mèo, đồng thời có khả năng lây sang chó và người tiếp xúc.

• Dấu hiệu nhận diện: Lông rụng thành những đốm hoặc mảng hình tròn (nấm đồng xu).

• Đặc điểm lâm sàng: Bề mặt vùng rụng lông có lớp vảy phấn trắng mịn li ti, khô ráo. Thú cưng có thể ngứa nhẹ hoặc vừa, tổn thương có xu hướng lây lan sang các vùng da khác trên cơ thể.

4. Rối loạn vùng mép tai: Khi tai khô nứt, đóng sừng nhưng không quá ngứa

Một số tình trạng như rối loạn sừng hóa, viêm mạch vùng mép tai hoặc bệnh lý miễn dịch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến viền tai thú cưng. Vấn đề này thường gặp ở chó Dachshund (Lạp xưởng) hoặc các giống chó tai cụp.

• Dấu hiệu nhận diện: Mép tai khô nứt, đóng vảy sừng cứng. Khi tình trạng kéo dài, viền tai có thể rỉ máu hoặc nứt nẻ sâu.

• Đặc điểm lâm sàng: Khác biệt lớn nhất là thú cưng thường không gãi nhiều hoặc ít thể hiện sự ngứa ngáy. Việc sử dụng các loại thuốc bôi da liễu thông thường thường không mang lại sự cải thiện rõ rệt.

5. Bảng phân biệt nhanh theo loại vảy và mức độ ngứa

6. Vì sao không nên tự dùng thuốc nhỏ tai cho vết đóng vảy ngoài vành tai?

Thuốc nhỏ tai nên được dùng cho vấn đề trong ống tai (như viêm tai ngoài, ghẻ tai…) theo hướng dẫn của bác sĩ, không nên tự dùng để xử lý vết đóng vảy hoặc nứt loét ở mép vành tai ngoài.

Một số dung dịch hoặc thuốc dùng trong ống tai có thành phần và mục đích riêng cho môi trường trong tai. Khi bôi hoặc nhỏ lên vùng mép tai đang nứt nẻ, rỉ dịch hoặc trầy xước, chúng có thể gây xót, kích ứng mạnh hoặc khiến vùng da nhạy cảm này trở nên khó chịu hơn, làm chậm quá trình phục hồi biểu bì.

7. Khi nào cần bác sĩ thú y kiểm tra?

Rụng lông vành tai đi kèm đóng vảy là dấu hiệu gợi ý cần được chẩn đoán loại trừ, không nên tự điều trị theo phỏng đoán. Bạn nên đưa thú cưng đi kiểm tra nếu:

• Vùng rụng lông, đóng vảy lan rộng nhanh chóng.

• Tai nứt nẻ, chảy máu hoặc có dấu hiệu sưng đau.

• Thú cưng gãi liên tục gây trầy xước thứ phát.

Tại phòng khám, bác sĩ có thể cạo da để kiểm tra ghẻ, soi lông/vảy da hoặc nuôi cấy nấm khi nghi nấm da. Với những ca mép tai khô nứt, đóng sừng kéo dài hoặc rỉ máu tái diễn, bác sĩ sẽ đánh giá thêm các nguyên nhân nền như rối loạn sừng hóa, viêm mạch vùng mép tai hoặc bệnh lý miễn dịch. Đây là bước cần thiết để tránh xử lý sai hướng chỉ dựa trên hình ảnh bên ngoài.