Một ngày nọ, bạn bỗng phát hiện mắt cún cưng hay bé mèo nhà mình sưng to bất thường, nhãn cầu lồi hẳn ra ngoài, tròng đen giãn to hết cỡ và bé liên tục kêu la vì đau đớn. Trong dân gian, nhiều người gọi đây là chứng “cườm nước lồi mắt”. Trong y khoa, đây là cơn nguy kịch mang tên tăng nhãn áp (Glaucoma).
Nếu như hầu hết [các bệnh về mắt ở chó mèo] đều có thời gian để bạn từ từ theo dõi và nhỏ thuốc, thì tăng nhãn áp lại là một TRƯỜNG HỢP CẤP CỨU KHẨN CẤP. Nó có thể cướp đi thị lực vĩnh viễn của thú cưng chỉ trong vòng 24 đến 48 giờ nếu không được can thiệp hạ áp.
1. Tăng nhãn áp là gì? Tại sao mắt lại lồi to?
Bên trong nhãn cầu của chó mèo luôn có một chất lỏng (gọi là thủy dịch) được sản xuất và thoát ra liên tục để nuôi dưỡng mắt, đồng thời duy trì một áp lực ổn định giúp mắt giữ được hình cầu căng tròn.
Tăng nhãn áp (Glaucoma) xảy ra khi “hệ thống thoát nước” này bị tắc nghẽn. Thủy dịch liên tục được bơm vào nhưng không có đường thoát ra. Áp lực bên trong buồng mắt tăng vọt một cách đột ngột, thổi phồng nhãn cầu như một quả bóng nước bị bơm quá căng.
Áp lực kinh khủng này sẽ chèn ép trực tiếp lên dây thần kinh thị giác và võng mạc ở đáy mắt. Nếu các tế bào thần kinh này bị đè nát và chết đi, thú cưng sẽ bị mù vĩnh viễn không thể cứu chữa.
2. Dấu hiệu “Báo động đỏ” – Đừng nhầm với đau mắt thông thường
Nhiều chủ nuôi thấy mắt chó sưng đỏ liền tự ý mua thuốc nhỏ viêm kết mạc về dùng. Để không bỏ lỡ “thời gian vàng” cấp cứu, bạn phải phân biệt được Tăng nhãn áp qua 4 dấu hiệu đặc trưng sau:
- Nhãn cầu sưng to, lồi ra ngoài (Buphthalmos): Mắt to hơn hẳn bên còn lại, sờ vào thấy cứng như hòn bi ve.
- Đồng tử (tròng đen) giãn to hết cỡ: Đồng tử mở to và không hề co lại ngay cả khi bạn chiếu đèn pin trực tiếp vào mắt.
- Giác mạc kéo màng sương đục: Lòng đen bị mất đi độ trong suốt, chuyển sang màu xanh xám đục mờ do giác mạc bị phù nề (ngậm nước).
- Đau đớn dữ dội: Khác với việc ngứa ngáy do dị ứng, thú cưng bị tăng nhãn áp sẽ đau đầu như búa bổ. Chúng bỏ ăn, lờ đờ, chui vào góc tối (sợ ánh sáng), không cho ai chạm vào đầu và liên tục cạ mặt xuống sàn nhà.
3. Tăng nhãn áp có tự chữa tại nhà được không?
Câu trả lời là TUYỆT ĐỐI KHÔNG! Nếu bạn thắc mắc [chó mèo bị đỏ mắt là dị ứng hay nhiễm trùng], bạn có thể mất vài ngày vệ sinh bằng nước muối để theo dõi. Nhưng với Tăng nhãn áp, “thời gian là thị lực”.
Không có bất kỳ loại thuốc nhỏ mắt viêm nhiễm thông thường, nước lá hay mẹo dân gian nào có thể hút bớt nước ra khỏi nhãn cầu. Bạn buộc phải đưa thú cưng đến ngay bệnh viện thú y uy tín (ưu tiên nơi có thiết bị đo nhãn áp Tonometer) trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện triệu chứng.
4. Nguyên nhân nào khiến mắt chó mèo bị tăng nhãn áp?
Bệnh được chia làm 2 nhóm nguyên nhân chính:
- Tăng nhãn áp nguyên phát (Do di truyền): Hệ thống thoát nước của mắt bị lỗi bẩm sinh. Bệnh thường khởi phát ở một mắt, sau đó vài tháng hoặc vài năm sẽ lan sang mắt còn lại. Các giống chó nguy cơ cao: Husky, Shiba Inu, Beagle, Cocker Spaniel, Basset Hound.
- Tăng nhãn áp thứ phát (Do bệnh lý khác): Xảy ra khi ống thoát nước bị bít tắc bởi các tác nhân khác như: biến chứng của bệnh đục thủy tinh thể, khối u trong mắt, lệch thủy tinh thể, hoặc viêm màng bồ đào nặng.
5. Phác đồ cấp cứu tại Bệnh viện Thú y
Khi tiếp nhận ca bệnh, bác sĩ thú y sẽ lập tức đo nhãn áp. Áp lực mắt bình thường của chó mèo dao động từ 10 – 20 mmHg. Nếu chỉ số này vượt trên 30 mmHg (thậm chí lên tới 60 mmHg), phác đồ cấp cứu sẽ được kích hoạt:
- Hạ áp lực khẩn cấp: Bác sĩ sẽ dùng các loại thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp chuyên dụng (như Latanoprost, Timolol) hoặc truyền dịch tĩnh mạch để rút bớt nước khỏi nhãn cầu càng nhanh càng tốt, cứu lấy dây thần kinh thị giác.
- Bảo vệ giác mạc: Khi nhãn cầu lồi quá to, mí mắt không thể nhắm kín, giác mạc sẽ bị khô nứt và loét sâu. Lúc này, bác sĩ sẽ kê các dòng thuốc mỡ nhãn khoa kháng khuẩn sâu như [thuốc nhỏ mắt Alkin Omnix] để tiêu diệt vi khuẩn cơ hội, bảo vệ bề mặt nhãn cầu khỏi biến chứng hoại tử trong quá trình hạ nhãn áp.
- Phẫu thuật: Nếu thuốc nhỏ hạ áp không còn tác dụng và thú cưng bị mù vĩnh viễn, kèm theo đau đớn tột độ, giải pháp nhân đạo cuối cùng là phẫu thuật múc bỏ nhãn cầu (Enucleation) hoặc đặt mắt giả để giải thoát thú cưng khỏi cơn đau đầu kinh niên.
Tăng nhãn áp (Glaucoma) là một cơn ác mộng nhãn khoa, nhưng nếu bạn trang bị đủ kiến thức để nhận diện đúng dấu hiệu “mắt sưng lồi, tròng đen giãn to” và hành động quyết đoán, bạn hoàn toàn có cơ hội giữ lại ánh sáng cho người bạn nhỏ của mình.
