Một buổi sáng thức dậy, bạn hốt hoảng phát hiện khóe mắt của cún cưng lồi ra một cục thịt đỏ chót bằng hạt đậu, hoặc thấy bé liên tục chảy nước mắt giàn giụa vì lông mi cọ xát vào tròng đen. Trong dân gian, tình trạng này thường được gọi là bệnh mộng mắt (hay mộng thịt) và lông quặm.
Phản xạ đầu tiên của 90% chủ nuôi là tức tốc đi tìm mua các loại thuốc nhỏ mắt để mong “cục thịt” teo lại. Tuy nhiên, sự thật y khoa lại đi ngược hoàn toàn với mong đợi này. Nằm trong nhóm [các bệnh về mắt ở chó mèo] mang tính chất dị tật cấu trúc, mộng mắt và lông quặm đòi hỏi một hướng xử lý ngoại khoa hoàn toàn khác biệt.
1. Nhận diện 2 dị tật cấu trúc mắt phổ biến
Trước khi tìm cách chữa trị, chúng ta cần gọi tên chính xác tình trạng mà thú cưng đang gặp phải:
1.1. Mộng mắt là gì?
Khác với con người, chó mèo có một mí mắt thứ 3 (màng nháy) nằm ẩn ở góc trong của mắt, làm nhiệm vụ bảo vệ nhãn cầu và tiết nước mắt. Bệnh mộng mắt (Cherry Eye) xảy ra khi dây chằng giữ tuyến lệ của mí thứ 3 này bị yếu hoặc đứt, khiến toàn bộ tuyến lệ bị sa trễ và lồi hẳn ra ngoài.
-
Biểu hiện: Khóe mắt trong xuất hiện một khối u thịt màu hồng hoặc đỏ tươi, sưng mọng như quả anh đào. Khối thịt này có thể lồi ra ở một hoặc cả hai bên mắt.
-
Đối tượng nguy cơ cao: Rất phổ biến ở các giống chó có hốc mắt nông hoặc da mặt chùng như Pug, Bulldog, Beagle, Bull Pháp, Mastiff.
1.2. Lông quặm là gì?
Đây là tình trạng bờ mi mắt (thường là mi dưới) bị cuộn ngược vào trong. Thay vì hướng ra ngoài, toàn bộ hàng lông mi sẽ đâm thẳng và cọ xát liên tục lên bề mặt giác mạc mỗi khi thú cưng chớp mắt.
-
Biểu hiện: Chó mèo chảy nước mắt giàn giụa liên tục, mắt lúc nào cũng nheo lại vì đau đớn, đổ nhiều ghèn mủ. Nếu để lâu, giác mạc sẽ bị xước và loét sâu.
-
Đối tượng nguy cơ cao: Các giống chó có nếp nhăn trên mặt hoặc da chùng như Chow Chow, Shar Pei, Bulldog.
2. Chó bị mộng mắt nhỏ thuốc có xẹp không?
Khi thấy chó bị lồi cục thịt đỏ, rất nhiều người dùng tìm kiếm từ khóa “thuốc nhỏ mộng mắt cho chó”. Nhưng sự thật phũ phàng chuẩn y khoa là: Không có bất kỳ loại thuốc nhỏ mắt nào có khả năng làm teo mộng mắt hoặc làm lông quặm lật ngược trở ra.
Vì sao lại như vậy? Cả mộng mắt và lông quặm đều là khiếm khuyết về mặt cơ học/cấu trúc giải phẫu, không phải là bệnh do vi khuẩn hay virus gây ra. Thuốc nhỏ mắt chỉ là dung dịch chất lỏng, không thể nối lại dây chằng bị đứt (đối với mộng mắt) hay định hình lại phần da mi bị cuộn (đối với lông quặm).
Tác dụng thực sự của thuốc nhỏ mắt trong trường hợp này: Bác sĩ thú y kê đơn thuốc nhỏ mắt (như thuốc kháng viêm, kháng sinh) chỉ để hỗ trợ làm giảm sưng tấy bề mặt và ngăn ngừa loét giác mạc thứ phát do khối mộng cọ xát hoặc do lông mi đâm vào. Thuốc dùng để câu giờ bảo vệ mắt, hoàn toàn không có tác dụng chữa gốc rễ căn bệnh.
3. Khi nào bắt buộc phải can thiệp phẫu thuật?
Giải pháp duy nhất và triệt để nhất cho cả hai căn bệnh này là can thiệp ngoại khoa (tiểu phẫu).
-
Đối với mộng mắt: Bác sĩ sẽ thực hiện thủ thuật khâu vùi tuyến lệ, đưa cục mộng thịt trở lại đúng vị trí ban đầu bên dưới màng nháy. (Cảnh báo: Tuyệt đối không cho phép cắt bỏ hoàn toàn khối mộng thịt, vì đây là tuyến sản xuất 30% lượng nước mắt. Cắt bỏ sẽ khiến chó bị hội chứng khô mắt mãn tính suốt đời).
-
Đối với lông quặm: Bác sĩ sẽ tiến hành tiểu phẫu tạo hình mí mắt (tương tự như cắt mí/nhấn mí ở người), loại bỏ phần da thừa để kéo bờ mi lật ra đúng vị trí chuẩn, giải phóng giác mạc khỏi sự cọ xát.
4. Phác đồ chăm sóc trước và sau khi phẫu thuật
Với các giống chó mặt xệ, nếp nhăn nhiều (nhóm đối tượng chính của mộng mắt và lông quặm), việc giữ gìn vệ sinh là thách thức cực lớn. Mắt bị cọ xát liên tục sẽ tiết ra lượng lớn dịch mủ, gây viêm nhiễm nghiêm trọng trước khi kịp lên bàn mổ.
-
Trước phẫu thuật (Chống nhiễm trùng chéo): Bạn cần thường xuyên rửa trôi dịch mủ và làm sạch vùng nếp gấp da nhăn. Hãy áp dụng đúng [hướng dẫn vệ sinh mắt chó mặt ngắn] bằng dung dịch chuyên dụng thay vì dùng nước muối sinh lý dễ gây khô mắt.
-
Sau phẫu thuật (Thúc đẩy lành thương): Bắt buộc đeo vòng chống liếm (Elizabeth) 24/24 để thú cưng không gãi bục chỉ khâu. Vết thương lúc này sẽ rỉ dịch và đóng vảy.
Để bóc tách nhẹ nhàng các lớp ghèn mủ, máu khô quanh vết mổ mà không gây xót hay phải dùng lực ma sát, bác sĩ thú y khuyên dùng [dung dịch vệ sinh mắt Alkin Eye Care]. Với độ pH sinh lý cân bằng (7.0 – 7.5) và công thức không cồn, dung dịch này giúp hóa lỏng màng sinh học (biofilm) vi khuẩn cực nhanh, duy trì vùng khóe mắt khô ráo, tạo điều kiện lý tưởng cho vết khâu thẩm mỹ mau lành.
Đừng để những lời quảng cáo “nhỏ thuốc tiêu mộng thịt” đánh lừa làm lỡ thời gian vàng điều trị. Nếu thú cưng của bạn đang có khối thịt lồi ở góc mắt hoặc liên tục dụi mặt do lông quặm, hãy đưa bé đến bệnh viện thú y để được thăm khám và xếp lịch phẫu thuật càng sớm càng tốt để bảo vệ toàn vẹn thị lực!
